جراحی زانوی ضربدری
جراحی زانوی ضربدری
زانوی ضربدری یا ژنووالگوم (Genu Valgum) یکی از ناهنجاری های شایع اندام تحتانی است که در آن زانو ها به سمت داخل متمایل شده و هنگام ایستادن یا راه رفتن، فاصله بین قوزک های پا افزایش مییابد. این وضعیت علاوه بر تأثیر بر زیبایی اندام، میتواند مشکلات عملکردی، درد و حتی آرتروز زودرس زانو را به دنبال داشته باشد. در موارد شدید یا زمانی که درمانهای غیر جراحی مؤثر نیستند، جراحی اصلاح زانوی ضربدری بهترین گزینه درمانی محسوب میشود.( مجله پزشکی رسانه پزشکان, جراحی زانوی ضربدری )
🔹 زانوی ضربدری چیست؟
- در حالت طبیعی، محور مکانیکی اندام تحتانی از مرکز لگن تا مرکز مچ پا عبور میکند و زانو در امتداد این محور قرار دارد.
- در زانوی ضربدری، محور مکانیکی تغییر کرده و زانوها به سمت داخل متمایل میشوند.
- این وضعیت میتواند مادرزادی، تکاملی یا ناشی از بیماریهای استخوانی و مفصلی باشد.
🔹 علل زانوی ضربدری
- عوامل ژنتیکی و مادرزادی.
- بیماریهای استخوانی: مانند راشیتیسم (کمبود ویتامین D).
- آسیبهای مفصلی یا شکستگیهای نادرست جوشخورده.
- آرتروز زانو: بهویژه در قسمت خارجی مفصل.
- چاقی و فشار بیش از حد بر مفصل زانو.
🔹 علائم و نشانه ها
- ظاهر ضربدری زانوها هنگام ایستادن.
- درد در قسمت خارجی یا داخلی زانو.
- خستگی زودرس هنگام راه رفتن یا فعالیت.
- ساییدگی غیرطبیعی کفش ها.
- محدودیت حرکت و کاهش توانایی انجام فعالیت های ورزشی.
🔹 عوارض زانوی ضربدری
- افزایش خطر آرتروز زودرس زانو.
- تغییر شکل اندام تحتانی و مشکلات زیبایی.
- درد مزمن و محدودیت عملکردی.
- اختلال در راه رفتن و تعادل.
🔹 درمان های غیر جراحی
- فیزیوتراپی: تقویت عضلات اطراف زانو و اصلاح الگوی حرکتی.
- بریس یا ارتز: برای اصلاح محور اندام در کودکان.
- کاهش وزن: کاهش فشار بر مفصل زانو.
- داروهای ضد درد و ضد التهاب.
- تزریق داخل مفصل: مانند هیالورونیک اسید یا کورتیکواستروئید.
🔹 جراحی زانوی ضربدری
زمانی که درمان های غیر جراحی مؤثر نباشند یا شدت ناهنجاری زیاد باشد، جراحی توصیه میشود.
انواع جراحی ها
استئوتومی اصلاحی (Osteotomy):
- شایعترین روش جراحی.
- شامل برش و اصلاح استخوان ران یا ساق برای تغییر محور مکانیکی.
- هدف: بازگرداندن محور طبیعی اندام و کاهش فشار بر مفصل زانو.
- تعویض مفصل زانو (در موارد آرتروز شدید):
- در بیماران مسن یا مبتلا به آرتروز پیشرفته.
- جایگزینی مفصل آسیب دیده با پروتز مصنوعی.
- جراحی های کم تهاجمی با کمک ربات یا سیستم های دیجیتال:
- افزایش دقت اصلاح محور.
- کاهش عوارض پس از عمل.
🔹 مراحل جراحی استئوتومی اصلاحی
- ارزیابی اولیه: معاینه بالینی، تصویربرداری (رادیوگرافی، CT یا MRI).
- برنامهریزی جراحی: تعیین محل و میزان اصلاح استخوان.
- بیهوشی عمومی یا نخاعی.
- برش استخوان و اصلاح زاویه: با استفاده از پلاک و پیچ برای تثبیت.
- توانبخشی پس از عمل: شامل فیزیوتراپی و تمرینات حرکتی.
🔹 مراقبت های پس از جراحی
- استفاده از عصا یا واکر در هفتههای اول.
- انجام تمرینات توانبخشی تحت نظر متخصص فیزیوتراپی.
- پرهیز از فعالیتهای سنگین تا زمان ترمیم کامل.
- مراجعات منظم به پزشک برای بررسی وضعیت استخوان و مفصل.
( مجله پزشکی رسانه پزشکان, جراحی زانوی ضربدری )
🔹 مزایای جراحی زانوی ضربدری
- اصلاح تغییر شکل اندام.
- کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل.
- پیشگیری از آرتروز زودرس.
- افزایش کیفیت زندگی و توانایی انجام فعالیتهای روزمره.
🔹 خطرات و عوارض احتمالی
- عفونت محل جراحی.
- خونریزی یا آسیب به عروق و اعصاب.
- جوش خوردگی ناقص یا نادرست استخوان.
- نیاز به جراحی مجدد در موارد خاص.
🔹 نقش توانبخشی در موفقیت درمان
توانبخشی پس از جراحی اهمیت زیادی دارد. تمرینات فیزیوتراپی باعث تقویت عضلات اطراف زانو، افزایش دامنه حرکت و کاهش خطر عوارض میشوند. همکاری بیمار در انجام تمرینات، کلید موفقیت درمان است.
🔹 پیشرفت های نوین در جراحی زانوی ضربدری
- استفاده از سیستمهای ناوبری دیجیتال برای افزایش دقت.
- جراحیهای کمتهاجمی با برشهای کوچکتر.
- استفاده از پروتزهای هوشمند در موارد تعویض مفصل.
- بهرهگیری از رباتها برای اصلاح دقیق محور اندام.
( مجله پزشکی رسانه پزشکان, جراحی زانوی ضربدری )
🔹 زندگی پس از جراحی
بیماران پس از جراحی میتوانند به زندگی فعال بازگردند. بسیاری از افراد قادرند بدون درد راه بروند، ورزش های سبک انجام دهند و فعالیت های روزمره خود را از سر بگیرند. رعایت توصیه های پزشک و سبک زندگی سالم نقش مهمی در دوام نتایج جراحی دارد.
جمع بندی
جراحی زانوی ضربدری یکی از مؤثرترین روشهای درمانی برای بیماران مبتلا به ژنووالگوم شدید یا مقاوم به درمانهای غیرجراحی است. این جراحی با اصلاح محور اندام، کاهش درد و پیشگیری از آرتروز زودرس، امکان بازگشت به زندگی فعال و سالم را فراهم میکند. پیشرفتهای نوین در تکنیکهای جراحی و توانبخشی، موفقیت این درمان را بیش از پیش افزایش داده است.
( مجله پزشکی رسانه پزشکان, جراحی زانوی ضربدری )
