جراحی رکتوم
جراحی رکتوم
رکتوم بخش انتهایی دستگاه گوارش است که وظیفه ذخیره و دفع مدفوع را بر عهده دارد. بیماریهای رکتوم مانند سرطان رکتوم، پولیپ ها، فیستول، آبسه و پرولاپس میتوانند عملکرد طبیعی این اندام را مختل کنند و کیفیت زندگی بیمار را به شدت تحت تأثیر قرار دهند. در بسیاری از موارد، درمان دارویی یا روشهای غیر جراحی کافی نیست و نیاز به جراحی رکتوم مطرح میشود. جراحی یکی از پیچیده ترین اعمال جراحی در حوزه کولورکتال است که با هدف درمان بیماریها، بازسازی عملکرد و بهبود کیفیت زندگی بیماران انجام میشود.( مجله پزشکی رسانه پزشکان, جراحی رکتوم )
🔹 جراحی رکتوم چیست؟
جراحی رکتوم مجموعهای از روشهای جراحی است که برای درمان بیماریهای رکتوم یا اصلاح مشکلات عملکردی آن انجام میشود. این جراحی میتواند شامل برداشتن بخشی از رکتوم، بازسازی مسیر دفع یا اصلاح اختلالات عملکردی باشد.
اهداف اصلی:
- درمان سرطان رکتوم.
- اصلاح فیستول یا آبسههای مزمن.
- درمان پرولاپس رکتوم.
- برداشتن پولیپها یا تومورهای خوشخیم و بدخیم.
- بهبود کیفیت زندگی بیماران.
🔹 بیماری های شایع نیازمند جراحی رکتوم
- سرطان : شایعترین دلیل جراحی رکتوم.
- پولیپهای : رشد غیرطبیعی بافتی که ممکن است سرطانی شود.
- فیستول : ارتباط غیرطبیعی بین رکتوم و پوست یا اندامهای دیگر.
- آبسه : تجمع چرک ناشی از عفونت.
- پرولاپس : بیرونزدگی رکتوم از مقعد.
- انسداد یا تنگی : ناشی از زخم یا بیماریهای التهابی.
🔹 انواع جراحی رکتوم
1. رزکسیون قدامی پایین (Low Anterior Resection – LAR)
- برداشتن بخش پایینی رکتوم.
- معمولاً برای درمان سرطان رکتوم انجام میشود.
- اتصال مجدد روده بزرگ به بخش باقیمانده رکتوم.
2. ابدمینوپرینیال رزکسیون (Abdominoperineal Resection – APR)
- برداشتن کامل رکتوم و مقعد.
- ایجاد کولوستومی دائمی برای دفع مدفوع.
- مناسب برای سرطانهای پیشرفته رکتوم.
3. جراحی فیستول و آبسه
- تخلیه آبسه و ترمیم فیستول.
- جلوگیری از عود مجدد عفونت.
4. جراحی پرولاپس رکتوم
- بازگرداندن رکتوم به جای طبیعی و تثبیت آن.
- روشهای کمتهاجمی یا باز بسته به شدت بیماری.
5. پولیپکتومی و برداشتن تومورهای خوشخیم
- برداشتن پولیپها با کولونوسکوپی یا جراحی باز.
🔹 مراحل جراحی رکتوم
- ارزیابی اولیه: معاینه بالینی، کولونوسکوپی، تصویربرداری (MRI، CT) و آزمایش خون.
- بیهوشی عمومی: بیمار در طول جراحی بیهوش میشود.
- اجرای جراحی: بسته به نوع بیماری، شامل برداشتن، بازسازی یا اصلاح رکتوم.
- بخیه و پانسمان: برای محافظت از ناحیه جراحی.
- توانبخشی: بازگشت تدریجی به رژیم غذایی و فعالیتهای روزمره.
🔹 مراقبت های پس از جراحی رکتوم
- مصرف غذاهای نرم و مایعات در هفتههای اول.
- پرهیز از غذاهای چرب و سنگین.
- مصرف مکملهای ویتامین و مواد معدنی در صورت نیاز.
- مراجعات منظم به پزشک برای بررسی روند بهبود.
- انجام تمرینات سبک برای جلوگیری از لخته خون.
🔹 مزایای جراحی رکتوم
- درمان بیماریهای جدی مانند سرطان.
- بهبود عملکرد دفع.
- کاهش درد و علائم گوارشی.
- افزایش کیفیت زندگی بیماران.
🔹 خطرات و عوارض احتمالی
- خونریزی.
- عفونت.
- نشت از محل بخیه رکتوم.
- مشکلات دفع یا بیاختیاری.
- نیاز به کولوستومی دائمی در برخی موارد.
- نیاز به جراحی مجدد در برخی بیماران.
( مجله پزشکی رسانه پزشکان, جراحی رکتوم )
🔹 نقش توانبخشی در موفقیت درمان
توانبخشی پس از جراحی اهمیت زیادی دارد. رژیم غذایی مناسب، مصرف مکملها، ورزش سبک و مراجعات منظم به پزشک میتوانند روند بهبود را تسریع کنند. همکاری بیمار در رعایت توصیهها، کلید موفقیت درمان است.
🔹 پیشرفت های نوین در جراحی رکتوم
- جراحی لاپاراسکوپی: با برشهای کوچکتر و درد کمتر.
- جراحی رباتیک: افزایش دقت و کاهش عوارض.
- استفاده از تکنیکهای دیجیتال: برنامهریزی دقیق قبل از عمل.
- ابزارهای پیشرفته: برای بازسازی رکتوم و مسیر گوارشی.
🔹 زندگی پس از جراحی رکتوم
بیماران پس از جراحی میتوانند به زندگی فعال بازگردند. بسیاری از افراد قادرند بدون درد غذا بخورند، دفع طبیعی داشته باشند یا در صورت کولوستومی، با آموزش صحیح زندگی روزمره خود را ادامه دهند. رعایت توصیههای پزشک و سبک زندگی سالم نقش مهمی در دوام نتایج جراحی دارد.
جمع بندی
جراحی رکتوم یکی از پیچیدهترین و مؤثرترین روشهای درمانی برای بیماریهای جدی است. این جراحی با کاهش درد، درمان بیماریها و بهبود کیفیت زندگی، امکان ادامه زندگی سالم را فراهم میکند. پیشرفتهای نوین در تکنیکهای جراحی و توانبخشی، موفقیت این درمان را بیش از پیش افزایش داده است.
