نوشیدن چای چه تاثیری روی جذب آهن میگذارد؟
مقاله جامع: نوشیدن چای چه تأثیری روی جذب آهن میگذارد؟
چای یکی از پر مصرف ترین نوشیدنی های جهان است و در فرهنگ ایرانی جایگاه ویژه ای دارد. بسیاری از افراد روزانه چندین فنجان چای می نوشند، اما کمتر به اثرات آن بر سلامت بدن توجه میکنند. یکی از مهمترین موضوعات مرتبط با مصرف چای، تأثیر آن بر جذب آهن است. آهن یک ماده معدنی حیاتی برای بدن است که در تولید هموگلوبین و انتقال اکسیژن نقش دارد. کمبود آهن میتواند منجر به کم خونی فقر آهن شود که یکی از شایعترین مشکلات تغذیه ای در جهان است.( مجله پزشکی رسانه پزشکان, نوشیدن چای چه تاثیری روی جذب آهن میگذارد؟ )
🔹 آهن در بدن و اهمیت آن
- آهن برای ساخت هموگلوبین در گلبول های قرمز ضروری است.
- کمبود آهن باعث خستگی، ضعف، رنگ پریدگی و کاهش تمرکز میشود.
- زنان، کودکان و نوجوانان بیشتر در معرض کمبود آهن هستند.
- منابع غذایی آهن شامل گوشت قرمز، مرغ، ماهی، حبوبات، سبزیجات سبز و غلات غنی شده است.
🔹 ترکیبات چای و نقش آنها در جذب آهن
- چای حاوی ترکیباتی به نام پلی فنول ها و به ویژه تانن ها است.
- تانن ها با آهن موجود در غذا ترکیب میشوند و مانع جذب آن در روده میگردند.
- این اثر بیشتر بر آهن غیر هم (Non-heme iron) دیده میشود که در منابع گیاهی وجود دارد.
- آهن هم (Heme iron) موجود در گوشت قرمز کمتر تحت تأثیر چای قرار میگیرد.
🔹 اثر نوشیدن چای بر جذب آهن
کاهش جذب آهن غیر هم:
- نوشیدن چای بلافاصله پس از غذا میتواند جذب آهن گیاهی را تا 40 تا 70 درصد کاهش دهد.
اثر کمتر بر آهن حیوانی:
- آهن موجود در گوشت قرمز و مرغ کمتر تحت تأثیر تانن ها قرار میگیرد.
شدت اثر وابسته به زمان مصرف:
- نوشیدن چای همراه غذا بیشترین اثر منفی را دارد.
- اگر چای یک ساعت پس از غذا مصرف شود، اثر آن بر جذب آهن کمتر خواهد بود.
🔹 گروه های پرخطر
- زنان باردار: نیاز به آهن بیشتر دارند و مصرف چای بلافاصله پس از غذا میتواند خطر کم خونی را افزایش دهد.
- کودکان و نوجوانان: در سن رشد به آهن بیشتری نیاز دارند.
- افراد گیاه خوار: چون منبع اصلی آهن آنها گیاهی است، بیشتر تحت تأثیر چای قرار میگیرند.
🔹 راهکارهای کاهش اثر منفی چای بر جذب آهن
- نوشیدن چای یک تا دو ساعت پس از غذا.
- مصرف منابع غنی از ویتامین C (مانند پرتقال، لیمو، فلفل دلمه ای) همراه غذا برای افزایش جذب آهن.
- کاهش مصرف چای پررنگ و جایگزینی با چای سبز یا دمنوش های گیاهی.
- استفاده از منابع حیوانی آهن برای کاهش وابستگی به آهن گیاهی.
🔹 چای سبز و چای سیاه: تفاوت در اثر بر جذب آهن
- هر دو نوع چای حاوی تانن هستند و میتوانند جذب آهن را کاهش دهند.
- چای سبز به دلیل داشتن آنتی اکسیدان های بیشتر، فواید سلامتی دارد اما همچنان بر جذب آهن اثر منفی دارد.
- شدت اثر چای سیاه معمولاً بیشتر گزارش شده است.
🔹 مطالعات علمی
- تحقیقات نشان داده اند که نوشیدن چای بلافاصله پس از غذا میتواند جذب آهن غیر هم را تا نصف کاهش دهد.
- در جوامعی که مصرف چای بالا است، شیوع کم خونی فقر آهن نیز بیشتر دیده میشود.
- مصرف ویتامین C همراه غذا میتواند اثر منفی چای را تا حد زیادی جبران کند.
🔹 جمع بندی
چای نوشیدنی محبوبی است که فواید زیادی مانند آنتی اکسیدان ها و کاهش خطر بیماری های قلبی دارد، اما مصرف آن در زمان نامناسب میتواند جذب آهن را مختل کند. برای داشتن پوستی سالم، انرژی کافی و پیشگیری از کم خونی، بهتر است چای را با فاصله از وعده های غذایی مصرف کنیم و همراه غذا از منابع غنی ویتامین C استفاده کنیم.
( مجله پزشکی رسانه پزشکان, نوشیدن چای چه تاثیری روی جذب آهن میگذارد؟ )
