پوکی استخوان
پوکی استخوان چیست ؟
پوکی استخوان یا Osteoporosis یکی از شایع ترین بیماری های متابولیک استخوان است که با کاهش تراکم و کیفیت استخوانها همراه بوده و خطر شکستگی را افزایش میدهد. این بیماری به ویژه در سنین بالا و در زنان پس از یائسگی شیوع بیشتری دارد. پوکی استخوان به عنوان یک “بیماری خاموش” شناخته میشود زیرا معمولاً بدون علامت پیشرفت میکند تا زمانی که شکستگی رخ دهد.( مجله پزشکی رسانه پزشکان, پوکی استخوان )
🔹 تعریف پوکی استخوان
پوکی استخوان بیماریای است که در آن استخوانها به دلیل کاهش تراکم مواد معدنی و تغییرات ساختاری، شکننده و ضعیف میشوند. در این حالت حتی ضربههای خفیف یا فعالیتهای روزمره میتوانند باعث شکستگی شوند.
🔹 علائم پوکی استخوان
- شکستگیهای مکرر بهویژه در ستون فقرات، لگن و مچ دست.
- کاهش قد به دلیل شکستگیهای فشاری مهرهها.
- درد مزمن در کمر یا گردن.
- خمیدگی قامت (قوز پشت).
- کاهش توانایی انجام فعالیتهای روزمره.
🔹 عوامل خطر
- سن بالا: افزایش سن باعث کاهش تراکم استخوان میشود.
- جنسیت: زنان بیشتر در معرض ابتلا هستند.
- یائسگی: کاهش هورمون استروژن پس از یائسگی عامل مهمی است.
- ژنتیک: سابقه خانوادگی ابتلا به پوکی استخوان.
- کمبود کلسیم و ویتامین D: تغذیه نامناسب.
- سبک زندگی کم تحرک: عدم فعالیت بدنی.
- مصرف دخانیات و الکل.
- برخی داروها: مانند کورتیکواستروئیدها.
🔹 تشخیص پوکی استخوان
- دانسیتومتری استخوان (DEXA): استاندارد طلایی برای اندازهگیری تراکم استخوان.
- رادیوگرافی: برای بررسی شکستگی های مهرهای.
- آزمایش خون: بررسی سطح کلسیم، ویتامین D و هورمونها.
🔹 پیشگیری
- مصرف کافی کلسیم و ویتامین D.
- ورزش منظم به ویژه ورزش های تحمل وزن مانند پیاده روی و دویدن سبک.
- پرهیز از دخانیات و الکل.
- حفظ وزن مناسب.
- بررسی تراکم استخوان در افراد پرخطر.
🔹 درمان پوکی استخوان
درمانهای دارویی
- بیفوسفونات ها: کاهش سرعت تخریب استخوان.
- هورمون درمانی: استفاده از استروژن در زنان یائسه.
- داروهای جدید مانند دنوزوماب: مهار تخریب استخوان.
- مکمل های کلسیم و ویتامین D.
درمانهای غیر دارویی
- ورزش منظم.
- رژیم غذایی سالم.
- اصلاح سبک زندگی.
- استفاده از وسایل کمکی برای کاهش خطر سقوط.
( مجله پزشکی رسانه پزشکان, پوکی استخوان )
🔹 عوارض
- شکستگی لگن: یکی از جدیترین عوارض که میتواند منجر به ناتوانی دائمی شود.
- شکستگی مهرهها: باعث درد مزمن و تغییر شکل ستون فقرات.
- کاهش کیفیت زندگی: محدودیت حرکت و وابستگی به دیگران.
- افزایش خطر مرگ و میر در سالمندان.
🔹 نقش تغذیه
- کلسیم: مهمترین ماده معدنی برای سلامت استخوان.
- ویتامین D: کمک به جذب کلسیم.
- پروتئین: برای ساختار استخوان ضروری است.
- منیزیم و فسفر: نقش مکمل در سلامت استخوان.
- پرهیز از مصرف زیاد نمک، کافئین و نوشابههای گازدار.
🔹 ورزشهای مناسب برای پیشگیری و درمان
- پیادهروی روزانه.
- دوچرخهسواری سبک.
- شنا.
- تمرینات مقاومتی با وزنههای سبک.
- یوگا و حرکات کششی برای بهبود تعادل و کاهش خطر سقوط.
( مجله پزشکی رسانه پزشکان, پوکی استخوان )
🔹 زندگی با پوکی استخوان
بیماران مبتلا به پوکی استخوان باید سبک زندگی خود را تغییر دهند تا بتوانند با این بیماری کنار بیایند. رعایت رژیم غذایی سالم، ورزش منظم، مصرف داروهای تجویز شده و پرهیز از عوامل خطر میتواند کیفیت زندگی آنها را بهبود بخشد.
جمع بندی
پوکی استخوان یکی از شایعترین بیماریهای متابولیک استخوان است که با کاهش تراکم و کیفیت استخوانها همراه است. این بیماری بیشتر در سنین بالا و در زنان پس از یائسگی دیده میشود. تشخیص زودهنگام، پیشگیری با تغذیه سالم و ورزش منظم و درمان دارویی میتواند از عوارض جدی مانند شکستگی های لگن و مهره جلوگیری کند. آگاهی و تغییر سبک زندگی نقش مهمی در مدیریت این بیماری دارد.
( مجله پزشکی رسانه پزشکان, پوکی استخوان )
