تعویض مفصل
تعویض مفصل چیست ؟
تعویض مفصل یکی از مهمترین دستاوردهای جراحی ارتوپدی در قرن اخیر است. این روش درمانی برای بیمارانی که دچار آرتروز شدید، آسیب های مفصلی یا بیماری های تخریبی هستند، امکان بازگشت به زندگی فعال و بدون درد را فراهم میکند. امروزه تعویض مفصل نه تنها در زانو و لگن، بلکه در شانه، آرنج و حتی انگشتان نیز انجام میشود.( مجله پزشکی رسانه پزشکان, تعویض مفصل )
🔹 تعویض مفصل چیست؟
تعویض مفصل یا Joint Replacement Surgery روشی است که در آن بخشهای آسیبدیده مفصل با پروتزهای مصنوعی جایگزین میشوند. این پروتزها معمولاً از فلز، پلاستیک یا سرامیک ساخته میشوند و عملکردی مشابه مفصل طبیعی دارند.
اهداف اصلی:
- کاهش درد مزمن.
- بهبود عملکرد و حرکت مفصل.
- اصلاح تغییر شکلهای مفصلی.
- افزایش کیفیت زندگی بیماران.
🔹 دلایل نیاز به تعویض مفصل
- آرتروز شدید: شایعترین علت.
- روماتیسم مفصلی: التهاب مزمن که باعث تخریب مفصل میشود.
- آسیبهای شدید یا شکستگیها: بهویژه در لگن و زانو.
- نکروز استخوان: مرگ بافت استخوانی به دلیل کاهش خونرسانی.
- بیماریهای مادرزادی یا تغییر شکلهای مفصلی.
🔹 انواع تعویض مفصل
- تعویض کامل مفصل (Total Joint Replacement): جایگزینی کل مفصل با پروتز.
- تعویض نیمه مفصل (Partial Joint Replacement): جایگزینی بخشی از مفصل.
- تعویض مفصل با پروتزهای خاص: برای مفاصل کوچک مانند انگشتان.
🔹 مراحل جراحی
- ارزیابی اولیه: معاینه بالینی، تصویربرداری (MRI، CT، رادیوگرافی).
- انتخاب پروتز: بر اساس سن، جنسیت، وزن و سطح فعالیت بیمار.
- بیهوشی عمومی یا نخاعی.
- برداشتن بخشهای آسیبدیده مفصل.
- قرار دادن پروتز مصنوعی.
- بستن برشها و آغاز توانبخشی.
🔹 مراقبت های پس از جراحی
- استفاده از عصا یا واکر در هفتههای اول.
- انجام تمرینات توانبخشی تحت نظر متخصص فیزیوتراپی.
- پرهیز از فعالیتهای سنگین تا زمان ترمیم کامل.
- مراجعات منظم به پزشک برای بررسی وضعیت پروتز.
🔹 مزایا
- کاهش درد مزمن و آزاردهنده.
- بازگشت توانایی راه رفتن و انجام فعالیت های روزمره.
- افزایش کیفیت زندگی و استقلال فردی.
- اصلاح تغییر شکل های مفصلی.
🔹 خطرات و عوارض احتمالی
- عفونت محل جراحی.
- لخته شدن خون در پاها.
- شل شدن یا شکستگی پروتز.
- محدودیت حرکت در برخی بیماران.
- نیاز به جراحی مجدد در موارد خاص.
( مجله پزشکی رسانه پزشکان, تعویض مفصل )
🔹 نقش توانبخشی در موفقیت درمان
توانبخشی پس از تعویض اهمیت زیادی دارد. تمرینات فیزیوتراپی باعث تقویت عضلات اطراف مفصل، افزایش دامنه حرکت و کاهش خطر عوارض میشوند. همکاری بیمار در انجام تمرینات، کلید موفقیت درمان است.
🔹 پیشرفتهای نوین
- استفاده از پروتزهای هوشمند با طراحی دیجیتال.
- جراحی های کم تهاجمی با برش های کوچکتر.
- استفاده از رباتها برای افزایش دقت جراحی.
- پروتزهای با طول عمر بیشتر و مقاومت بالاتر.
( مجله پزشکی رسانه پزشکان, تعویض مفصل )
جمع بندی
تعویض مفصل یکی از مؤثرترین روشهای درمانی برای بیماران مبتلا به آرتروز شدید یا آسیب های جدی است. این جراحی با کاهش درد، بهبود عملکرد و افزایش کیفیت زندگی، امکان بازگشت به فعالیت های روزمره را فراهم میکند. پیشرفت های نوین در طراحی پروتز و روشهای جراحی، موفقیت این درمان را بیش از پیش افزایش داده است.
( مجله پزشکی رسانه پزشکان, تعویض مفصل )
