حذف لبنیات به بهانه طبع سرد، علمی نیست !!
مقاله پزشکی: حذف لبنیات به بهانه «طبع سرد»، علمی نیست
در سالهای اخیر، برخی باورهای سنتی و غیرعلمی در جامعه رواج یافتهاند که بر اساس آنها، مصرف لبنیات به دلیل داشتن «طبع سرد» توصیه نمیشود یا حتی بهطور کامل حذف میگردد. این دیدگاهها عمدتاً ریشه در طب سنتی دارند، اما از منظر پزشکی مدرن و مبتنی بر شواهد، حذف لبنیات از رژیم غذایی میتواند آسیبهای جدی به سلامت فرد وارد کند. لبنیات یکی از مهمترین منابع کلسیم، پروتئین، ویتامین D و سایر ریزمغذیهاست که نقش حیاتی در سلامت استخوان، دندان، عضلات و سیستم ایمنی دارد.( مجله پزشکی رسانه پزشکان و سلامت, حذف لبنیات به بهانه طبع سرد، علمی نیست !! )
این مقاله با رویکرد علمی و تخصصی، به بررسی اهمیت لبنیات، پیامدهای حذف آن، نقد باور «طبع سرد» و ارائه راهکارهای صحیح مصرف میپردازد.
جایگاه لبنیات در تغذیه علمی
- منبع اصلی کلسیم: کلسیم برای استحکام استخوانها و پیشگیری از پوکی استخوان ضروری است.
- ویتامین D: بسیاری از محصولات لبنی غنیشده با ویتامین D هستند که جذب کلسیم را افزایش میدهد.
- پروتئین باکیفیت: لبنیات حاوی پروتئینهای کامل با تمام اسیدهای آمینه ضروری است.
- ویتامینها و مواد معدنی: شامل ویتامین B12، فسفر، پتاسیم و منیزیم.
- سلامت قلب و عروق: مصرف متعادل لبنیات کمچرب با کاهش فشار خون و بهبود سلامت قلب مرتبط است.
باور «طبع سرد» و نقد علمی آن
- طب سنتی: در طب سنتی ایرانی، مواد غذایی بر اساس «طبع» (سرد یا گرم) دستهبندی میشوند. لبنیات مانند ماست و دوغ در این دستهبندی «سرد» محسوب میشوند.
- مشکل علمی: این دستهبندی فاقد پشتوانه علمی و بیولوژیک است. بدن انسان بر اساس نیازهای تغذیهای و ترکیبات شیمیایی مواد غذایی عمل میکند، نه بر اساس مفاهیم سرد و گرم.
- پیامد خطرناک: حذف لبنیات به دلیل باور به «طبع سرد» میتواند منجر به کمبود کلسیم، پوکی استخوان، ضعف عضلانی و مشکلات ایمنی شود.
پیامدهای حذف لبنیات
- پوکی استخوان: کاهش مصرف کلسیم و ویتامین D خطر شکستگی استخوان را افزایش میدهد.
- ضعف دندانها: کمبود کلسیم باعث پوسیدگی و ضعف دندانها میشود.
- کاهش رشد در کودکان: لبنیات برای رشد استخوانی و عضلانی کودکان حیاتی است.
- اختلال در عملکرد عضلات: کلسیم نقش مهمی در انقباض عضلات دارد.
- کاهش ایمنی بدن: پروتئین و ویتامینهای موجود در لبنیات برای عملکرد سیستم ایمنی ضروری هستند.
جایگزینهای علمی برای افراد با عدم تحمل لاکتوز
برخی افراد به دلیل عدم تحمل لاکتوز یا آلرژی به پروتئین شیر، نمیتوانند لبنیات مصرف کنند. در این موارد، جایگزینهای علمی توصیه میشوند:
- شیرهای بدون لاکتوز.
- ماست و پنیر کملاکتوز.
- شیرهای گیاهی غنیشده با کلسیم (مانند شیر سویا یا بادام).
- مکملهای کلسیم و ویتامین D تحت نظر پزشک.
راهکارهای صحیح مصرف لبنیات
- انتخاب لبنیات کمچرب برای کاهش خطر بیماریهای قلبی.
- مصرف روزانه 2 تا 3 واحد لبنیات (یک لیوان شیر، یک کاسه ماست یا 30 گرم پنیر).
- ترکیب لبنیات با مواد غذایی دیگر برای کاهش اثرات گوارشی احتمالی.
- استفاده از لبنیات سنتی و کمفرآوریشده برای حفظ کیفیت تغذیهای.
مقایسه دیدگاه سنتی و علمی
- دیدگاه توضیح نقد علمی
- طب سنتی (طبع سرد) لبنیات باعث سردی بدن و بیماری میشود فاقد شواهد علمی، مبتنی بر باورهای قدیمی
پزشکی مدرن لبنیات منبع اصلی کلسیم و پروتئین است شواهد علمی گسترده، توصیه جهانی توسط WHO و انجمنهای تغذیه
نتیجه گیری
حذف لبنیات به بهانه «طبع سرد» نهتنها پشتوانه علمی ندارد، بلکه میتواند سلامت فرد را بهطور جدی تهدید کند. لبنیات بخش جداییناپذیر از یک رژیم غذایی سالم هستند و مصرف متعادل آنها برای پیشگیری از بیماریهای استخوانی، قلبی و ایمنی ضروری است. تنها در موارد خاص مانند عدم تحمل لاکتوز یا آلرژی، باید با جایگزینهای علمی مصرف لبنیات را مدیریت کرد.
( مجله پزشکی رسانه پزشکان و سلامت, حذف لبنیات به بهانه طبع سرد، علمی نیست !! )
