پارگی مینیسک زانو
مقاله پزشکی: پارگی مینیسک زانو
پارگی مینیسک زانو یکی از شایعترین آسیبهای مفصلی است که هم در ورزشکاران حرفهای و هم در افراد عادی دیده میشود. مینیسکها دو غضروف نیمماه شکل درون مفصل زانو هستند که نقش ضربهگیر، تثبیتکننده و توزیعکننده فشار را ایفا میکنند. آسیب یا پارگی این ساختارها میتواند منجر به درد، تورم، محدودیت حرکتی و حتی آرتروز زودرس شود. در این مقاله جامع، به بررسی علل، انواع، علائم، روشهای تشخیص، درمانهای غیرجراحی و جراحی، مراقبتهای پس از درمان و نکات کلیدی برای بیماران میپردازیم.( مجله پزشکی رسانه پزشکان, پارگی مینیسک زانو )
آناتومی و نقش مینیسکها
- مینیسک داخلی (Medial Meniscus): در سمت داخل زانو قرار دارد و بیشتر در معرض آسیب است.
- مینیسک خارجی (Lateral Meniscus): در سمت بیرونی زانو قرار دارد و انعطافپذیری بیشتری دارد.
وظایف مینیسکها
- جذب ضربه و فشار
- تثبیت مفصل زانو
- توزیع یکنواخت وزن بدن
- کاهش اصطکاک بین استخوان ران و ساق
علل پارگی مینیسک
- آسیبهای ورزشی: حرکات چرخشی ناگهانی، پرش یا تغییر جهت سریع.
- تصادفات یا ضربه مستقیم: برخورد شدید به زانو.
- فرسایش ناشی از افزایش سن: مینیسکها با گذر زمان ضعیفتر و شکنندهتر میشوند.
- آرتروز زانو: ساییدگی غضروف میتواند زمینهساز پارگی مینیسک باشد.
- حرکات تکراری در مشاغل خاص: کارگران یا ورزشکارانی که فشار زیادی به زانو وارد میکنند.
انواع پارگی مینیسک
- نوع پارگی ویژگیها
- پارگی طولی در امتداد مینیسک رخ میدهد
- پارگی افقی لایههای مینیسک از هم جدا میشوند
- پارگی شعاعی از مرکز به لبه مینیسک گسترش مییابد
- پارگی دستهسطل (Bucket Handle) بخشی از مینیسک جدا شده و در مفصل گیر میکند
- پارگی پیچیده ترکیبی از چند نوع پارگی
علائم پارگی مینیسک
- درد در ناحیه زانو، بهویژه هنگام چرخش یا خم شدن.
- تورم و التهاب مفصل.
- محدودیت حرکتی و احساس قفل شدن زانو.
- صدای کلیک یا تقتق هنگام حرکت.
- احساس بیثباتی یا ضعف در زانو.
روشهای تشخیص
- معاینه بالینی: تستهای خاص مانند تست مکموری (McMurray Test).
تصویربرداری
- MRI: بهترین روش برای مشاهده پارگی مینیسک.
- رادیوگرافی: برای بررسی آرتروز یا آسیبهای استخوانی.
- آرتروسکوپی تشخیصی: مشاهده مستقیم داخل مفصل با دوربین.
درمانهای غیرجراحی
- استراحت و کاهش فعالیتهای سنگین.
- استفاده از کمپرس سرد برای کاهش تورم.
- داروهای ضدالتهابی مانند ایبوپروفن.
- فیزیوتراپی: تمرینات تقویتی برای عضلات اطراف زانو.
- بریس یا ارتز زانو: برای تثبیت مفصل.
درمانهای جراحی
- آرتروسکوپی زانو: رایجترین روش برای ترمیم یا برداشتن بخش آسیبدیده مینیسک.
- ترمیم مینیسک: بخیه زدن بخش پارهشده در موارد خاص.
- برداشتن جزئی مینیسک (Partial Meniscectomy): حذف بخش آسیبدیده.
- برداشتن کامل مینیسک (Total Meniscectomy): در موارد شدید، اما با خطر آرتروز زودرس.
- پیوند مینیسک: استفاده از بافت اهداکننده یا مصنوعی در موارد خاص.
مراقبتهای پس از درمان
- استراحت کافی و پرهیز از فعالیتهای سنگین.
- فیزیوتراپی منظم برای تقویت عضلات و بازگرداندن حرکت.
- رعایت رژیم غذایی سالم شامل کلسیم و ویتامین D.
- پرهیز از اضافه وزن برای کاهش فشار بر زانو.
- پیگیری پزشکی منظم برای بررسی روند بهبود.
پیشگیری از پارگی مینیسک
- گرم کردن قبل از ورزش.
- استفاده از کفش مناسب.
- تقویت عضلات ران و ساق.
- پرهیز از حرکات ناگهانی و چرخشی شدید.
- حفظ وزن مناسب بدن.
نتیجه گیری
پارگی مینیسک زانو یکی از آسیبهای شایع مفصلی است که میتواند کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. تشخیص سریع و درمان مناسب اهمیت حیاتی دارد. درمانهای غیرجراحی در موارد خفیف مؤثر هستند، اما در موارد شدید یا همراه با قفل شدن زانو، جراحی بهترین گزینه است. آگاهی بیماران از روند درمان، مراقبتهای پس از آن و انتخاب صحیح پزشک، نقش کلیدی در موفقیت درمان دارد.
( مجله پزشکی رسانه پزشکان, پارگی مینیسک زانو )
